العلامة المجلسي (مترجم :كمره اى)
35
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى)
براى اينست كه باطن علم او را مردم ديگر تاب نيارند تا آنها را بدان رهبرى كنند و آن مخصوص باوصياء است عليه السّلام . و بدان كه اين خبر از متشابهاتست و بسيار مبهم ، و ظاهر آنست كه چون راويان و نسخه برداران معنايش را نفهميدند دچار تحريف و تصحيف نيز شده است و از اين رو من سخن را در بيان آن مختصر كردم و آنچه گفتم از راه احتمال آوردم و خدا و حجج او حقائق كلام آنها را ميدانند « 1 » 53 - عياشى : از اصبغ كه پرسش شد امير المؤمنين عليه السّلام از قول خدا « فرا دارد كرسيش آسمانها و زمين را » فرمود : آسمان و زمين و آنچه آفريده در آنها است درون كرسيند و چهار فرشته بفرمان خدا آن را بر ميدارند . 54 - تفسير عسكرى : كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله فرمود : چون خدا عرش را آفريد 360 هزار ركن برايش آفريد ، و در هر ركنى 360 هزار فرشته آفريد كه هر گاه خدا بكوچكتر آنها فرمايد تا هفت آسمان و هفت زمين را بكام كشد ميان دو
--> ( 1 ) بايد گفت اين خبر مفاد روشنى دارد و بسيارى از اخبار وارده در باب عرش و كرسى را توجيه مينمايد و خلاصهاش اينست كه آفرينش دو سو دارد يكى مقام ثبوت آن كه در ذات حق تحقق دارد و يكى مقام اثبات كه در آفريدهها نمود دارد ، يكى مقام جهش و ديگرى مقام پرش و تعليق بممكنات موجوده و اين هر دو يك حقيقت هستند و با همند در متن واقع و جدا از همند در تصور و تعبير و عرش رمز همان مقام ثبوت و جهش آفريدهها است و كرسى رمز مقام پرش و تعلق بممكنات . عرش نهانتر است كه بذات حق وابسته است و كرسى كمتر نهانست كه پرش بممكن و تعلق ايجاد به آنست ، عرش از نظر مقام ثبوت كرسى را در بر دارد و كرسى از نظر مقام ظهور عرش را فرا دارد عرش مقام إِنَّا لِلَّهِ است ، و كرسى مقام إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ، عرش ثابت است و بىتغيير و كرسى كه مقام ظهور است گاهى ظهور پس از خفاء است و پذيراى محو و اثبات و چون آفرينش ظهور علم است از آنها به علم تعبير شده ( شرح مترجم )